Kadınlar, bir erkek projesi olan demokrasinin devlet aygıtlarına uyarlanması sürecine ne yazık ki çok geç katılabildi. Bu mücadele, seçme ve seçilme hakkı, yasalar önünde eşitlik gibi bazı temel kazanımlara öncülük etti. Ancak bu kazanımlar, kadınların toplumsal karar alma süreçlerine ve kamu yönetimine erkeklerle eşit şartlarda katılımını sağlamaktan uzak kaldı.
1968 hareketiyle gelen ikinci özgürlük dalgası, toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden tanımlanmasını talep etti. Bu harekette, tarihte ilk kez kadınlar cinselliğin ve devrimin dilini kullanıyordu. Hareketin temel talepleri; kürtaja serbestlik, cinsellikte kadın-erkek eşitliği, doğum kontrolü özgürlüğü, aileden bağımsız karar alma hakkı, eşit işe eşit ücret ve ekonomik bağımsızlık idi. Ancak bu mücadele de kürtaja ve cinsellik özgürlüğüne (ki bu kısmen bir erkek projesiydi) dair bazı kazanımlar dışında kadının toplumsal ve ekonomik konumunda radikal bir değişiklik yaratmadı.
Oysa kadınlar, kaba kuvvetin belirleyici olduğu, sosyal düzenin hurafelerle, din ve geleneksel dayatmalarla şekillendiği çağlarda bile daha fazlasını elde etmeyi başarabilmişlerdi. Buna örnek olarak, Güney Amerika Tierra del Fuego ilkel kabilelerine ait şu efsane dikkat çekicidir:
"Erkekler müthiş bir korku içinde, boyun eğmiş bir durumda yaşıyorlardı. Elbette köyü etle doyuracak ok ve yayları vardı fakat silahların büyü ve hastalık karşısında ne yararı var diye soruyorlardı. Zaman içinde kadınların baskısı arttıkça arttı, erkeklerin durumu kötüleştikçe kötüleşti. Erkekler sonunda, ölü bir büyücünün canlısından daha tehlikeli olmayacağını düşünmeye başladılar. Ve büyük bir kıyım yaparak, büyü çalışmalarına yeni başlamış genç kadınlar dahil, bütün kadınları öldürdüler. Ancak bu kıyım sonrası, erkekler ciddi bir sorunla karşılaştı: Ele geçirdikleri üstünlüğü nasıl sürdüreceklerdi? Bir gün kız çocuklar büyüdüklerinde, bir araya gelip kadınlara eski üstünlüklerini kazandırabilirlerdi. Bunu engellemek için eski kadın evini (bir tür ibadethane) yok etmeye karar verdiler. Yeni cinler yarattılar ve kadınların yeni yaptıkları tapınaklara girmesini yasakladılar."
Bu efsane, avcılık dahil yaşamın her alanında erkek kadar yetkin olan kadının geçmişteki toplumsal konumunu anlamak açısından anlamlı bir örnek sunuyor.
Bugün ise, geçmişin saygı gören, korkulan ve karar verici konumundaki kadını, pozitif ayrımcılık yasalarından medet uman bir varlığa indirgenmiş durumda. Ne yazık ki kadın, kendi eliyle erkek egemen düzenin devamını sağlıyor. Freud'un, "Bir erkek çocuğa sahip olma isteği, bir penise sahip olma isteğinin vekilidir," sözünü haklı çıkarırcasına, yetiştirdiği erkek çocuk üzerinden bu düzeni besliyor. Özne olmaktansa nesneleşiyor; aklıyla değil, bedeniyle öne çıkıyor. Hemcinsleriyle dayanışmak yerine rekabet ediyor. Tek eşli kalıp, erkeğin çok eşliliğine rıza gösteriyor. Erkeğin yaşamı üzerindeki otoritesini kutsal metinlerle temellendirerek, kendisine biçilen ikinci sınıf insan rolünü benimsiyor.
Özellikle "eğitimli" kadınların, erkek egemen düzenle mücadele etmek yerine ona gönüllülükle eklemlenmesi hayrete düşürüyor. Bu duyarsızlık, eve kapatılmış, kimliksizleşirilmiş, yaşamak adına dayatılanı benimsemek zorunda kalmış yoksul ve eğitimsiz kadınların koşullarını daha da ağırlaştırıyor.
Erkek egemen iletişim, cinsiyet rolleriyle ilgili yüzlerce yıllık geleneksel yalanları sürekli yeniden üretirken, "Erkeğin neden güçlü olduğu" sorusu anlamını yitiriyor. Asıl düşünülmesi gereken şu: "Kadın neden güçsüz?" Adaletsizliğin çözümü, bu sorunun yanıtlarında gizli. Gerçek şu ki, zorla dayatılana karşı örgütlü ve sürekli bir mücadele olmadıkça, somut gerçekler bile zihinlere kazınmış kör inançları değiştiremiyor.
(*) Yararlanılan kaynak: Yaratıcı Mitoloji, Joseph Campbell, İmge Kitabevi
Yorumlar
Yorum Gönder